Tenkisât mı, tensîkat mı?

Bu yazıyı paylaş

Bugün Pazar, ama (en azından İstanbul’da) kimseyi güneşe çıkaracakları yok, çünkü hava kapalı.

Tamam, kötü bir espriydi, ısrar etmeyeceğim. (¹)

*

Bugün Pazar diyordum, 22 Mayıs Pazar.

Haziran ayına 9 gün kaldı.

Haziran, kimi şirketlerde bir ‘ince ayar’ dönemidir.

Gerekiyorsa ufak tefek ‘ara zamlar’ ve ‘işten çıkarmalar’ yapılır.

Hani yılbaşında gözden kaçan, yahut yılbaşında göze batmasın diye hazirana bırakılan ufak tefek maaş ayarlamalarını yapmak ve yılbaşından beri şişen kadroları biraz hafifletmek için.

Ve her yıl, Aralık’ta olduğu gibi Haziran’da da bana aynı soru sorulur:

Serdar abi, bunun doğrusu nedir? Tensîkat mı, tenkisât mı?

Ve Serdar abi de her seferinde bu soruya “İşten çıkarma demenin bir sakıncası mı var?” karşı-sorusuyla cevap verir.

*

Fikret Devellioğlu’nun Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedisi’nden bakalım.

Tenkisât (Arapça tenkis’ten) : Azaltmalar, indirmeler, eksiltmeler, eksiltilmeler

Tensîkat (Arapça tensîk’ten, ka uzun okunur) : 1. Düzen vermeler, düzenleme(ler)  2. Fazla memuru işten çıkarma

*

Hasılı, ‘fazla (²) memuru işten çıkarma’ anlamındaki ‘tensîkat’ burada daha doğru. Bununla birlikte ‘azaltmalar, indirmeler, eksiltmeler, eksiltilmeler’ anlamındaki ‘tenkisât’ da yanlış değil.

Lâkin ben, her ikinsini pek kullanmam, zira

– ‘tensîkat’ kelimesinde bir ‘sinkaf’ sesi var ki, beni rahatsız ediyor.

– ‘tenkisât’ kelimesi ise bende ‘tenkıye’yi çağrıştırıyor. Sizler bilmezsiniz, tenkıye ‘kalın bağırsağa su verme ve bu iş için kullanılan alet’ demektir. Lavman aleti yani.

Her ikisi de, çalışanları işten çıkarma konusunda zarif benzetmeler değil.

 

 

(¹) Bugün pazar.
Bugün beni ilk defa güneşe çıkardılar.
Ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün
bu kadar benden uzak
bu kadar mavi
bu kadar geniş olduğuna şaşarak
kımıldamadan durdum.
Sonra saygıyla toprağa oturdum,
dayadım sırtımı duvara.
Bu anda ne düşmek dalgalara,
bu anda ne kavga, ne hürriyet, ne karım.
Toprak, güneş ve ben…
Bahtiyarım…

Nazım Hikmet

(²) Gerçi buradaki ‘fazla’ kelimesi de tartışılır. Şirketlerde işten çıkarılanlar her zaman ‘fazla’ çalışanlar değildir. Uzatmamak için detayına girmeyelim.

 

 

Bu yazıyı paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir